STWARDNIENIE ROZSIANE (SM)

 

SM (sclerosis multiplex) czyli stwardnienie rozsiane...

Ta diagnoza może przerażać... ale zawsze jest opcja jak się nie poddać chorobie. Chory uświadamiając sobie czym jest SM myśli, że doprowadzi go to do kalectwa i zazwyczaj pod wpływem emocji rezygnuje ze wszystkiego w życiu co jeszcze mógły zrobić. Najgorszym wyborem jest rezygnacja z życia społecznego, zawodowego oraz niekiedy całkowity brak chęci do wszelakiej aktywności fizycznej. Wszystko to prowadzi zazwyczaj do depresjii... Tymczasem nie musi tak być... Tylko około 3-5 % chorych na SM to przypadki o ostrym okresie choroby, które rzeczywiście prowadza do szybkiego kalectwa.

 

PAMIĘTAJ JEST MAŁA SZANSZA ABYŚ TO BYŁ WŁAŚNIE TY...

 

Wielu chorych prowadzi normalne życie: pracują, zakładają rodziny, podróżują itd. Z biegiem lat powstają coraz nowsze metody leczenia objawów lub nawet hamowania choroby. Badania wciąż trwają i może niebawem będzie opracowany lek na tą chorobę...

 

Charakterystyka choroby...

 

SM - sclerosis multiplex to jedna z najczęstszych chorób neurologicznych. Zwykle rozpoznawana jest około 25- 30. roku życia. Dwukrotnie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. SM jest chorobą przewlekłą - nie jest chorobą śmiertelną, psychiczną ani dziedziczną.
Mimo stale prowadzonych badań przyczyny choroby ostatecznie jeszcze nie poznano. Dominuje hipoteza, że winny jest układ immunologiczny. W SM, tzw. chorobie demielinizacyjnej, dochodzi do niszczenia mieliny osłaniającej włókna nerwowe i ułatwiającej przewodzenie bodźców nerwowych. W efekcie mogą wystąpić takie objawy, jak: osłabienie siły mięśniowej i niedowłady kończyn, zwiększone napięcie mięśniowe (tzw. spastyczność), zaburzenia czucia: mrowienia, drętwienia (parestezje), zaburzenia wzroku (np. nagłe zaniewidzenie, podwójne widzenie), zaburzenia koordynacji ruchowej i równowagi (chwiejny chód jak u pijanego człowieka), zawroty głowy, drżenie kończyn, oczopląs, zaburzenia mowy (mowa niewyraźna lub tzw. skandowana), wzmożona podatność na zmęczenie, dolegliwości ze strony pęcherza moczowego, zaburzenia czynności seksualnych, zaburzenia nastroju (częsta depresja), zespoły bólowe, zaburzenia czynności poznawczych. SM u każdego przebiega inaczej. Charakterystyczną cechą choroby, przynajmniej na początkowym jej etapie, jest przebieg w postaci rzutów, czyli ataków objawów neurologicznych, pojawiających się nagle i trwających ponad dobę, oraz remisji, czyli okresów wycofywania się objawów i powrotu do dobrego samopoczucia. Objawy są różne w zależności od miejsca, gdzie doszło do uszkodzenia w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Stąd nazwa choroby - "stwardnienie" - w miejscu uszkodzenia osłonki pojawia się blizna, czyli stwardnienie; "rozsiane", bo uszkodzenia mogą pojawiać się w różnych miejscach układu nerwowego.
Spośród wymienionych objawów na początku zachorowania zazwyczaj nie wszystkie występują równolegle. Czynniki, które mogą nasilać objawy SM lub wywołać rzut to: infekcje (zwłaszcza wirusowe z gorączką), wysokie temperatury, wyczerpanie fizyczne, urazy, stres, używki.
Przyczyna choroby wciąż pozostaje nieznana i dlatego nie wynaleziono dotąd leku, który mógłby być skuteczny. Istnieją natomiast preparaty pomagające łagodzić przebieg choroby i spowalniać jej postęp, nie odwracając jednak tych szkód, które już poczyniła. Jednakże leki te są skuteczne tylko u części chorych i nie da się przewidzieć, czy dana osoba zareaguje na takie leczenie. Ważne jest, aby leczenie rozpocząć we wczesnym etapie choroby. Ogromne znaczenie przy tym schorzeniu ma systematyczna rehabilitacja ruchowa. Nie powinna ona jednak doprowadzać do nadmiernego zmęczenia czy przegrzania organizmu. Czasem, zazwyczaj po kilkunastu latach choroby, kiedy występuje już pewnego stopnia niesprawność, wskazana jest kompleksowa rehabilitacja: basen, ćwiczenia na sali gimnastycznej, masaże, hipoterapia.

 

Rehabilitacja...

 

Polecane są codzienne ćwiczenia fizyczne, rehabilitacja czynna i bierna, szczególnie u osób nie poruszających się. Ruch i stała aktywność fizyczna jest ważnym elementem terapii na każdym etapie choroby.

SM to choroba przewlekła. Związane z nią dolegliwości często zmuszają chorych do rezygnacji z wielu codziennych czynności. To oznacza okresowy, ale całkowity brak ruchu. Może to powodować, że pacjent nie może wrócić do poprzedniej sprawności bez pomocy rehabilitacji ruchowej. Tylko ćwiczenia z wykwalifikowanym terapeutą mogą pobudzić do działania "uśpione" komórki i przyczynić się do powstania nowych połączeń nerwowych. Czasami może to być kilka prostych ćwiczeń izometrycznych poprawiających siłę słabszych grup mięśniowych a czasem normalny trening. Istotne jest, by pacjenci zdali sobie sprawę z własnych ograniczeń ruchowych i rozdzielili je na spowodowane zanikiem funkcji oraz powstałe na skutek obaw. Często zdarza się, że pacjent na skutek lęków nawet nie podejmuje próby wykonania jakiegoś zadania. Najważniejsze jest, by chciał zmienić swoje "złe" przyzwyczajenia np. wadliwą pozycję siedzącą. W rehabilitacji całościowej ważne są zabiegi przeciwbólowe na bolesne stawy i grupy mięśni. W warunkach domowych może to być np. masaż rozluźniający z kostką lodu, stosowany tuż przed ćwiczeniami oraz po zakończeniu. W codziennych zajęciach z pacjentami dużą uwagę zwracam na ćwiczenia oddechowe poprawiające pracę przepony, ćwiczenia relaksacyjne, wybrane techniki z metody PNF, ćwiczenia równoważne oraz ćwiczenia siłowe (oporowe).

Można wymienić najczęściej występujące objawy tej choroby:


1. permanentne zmęczenie
2. niedowłady kończyn, najczęściej dolnych wraz ze wzmożonym napięciem mięśniowym
3. zaburzenia koordynacji ruchów
4. zaburzenia równowagi
5. oczopląs, nieostre i podwójne widzenie
6. cierpnięcie, drętwienie i drżenie kończyn
7. problemy z utrzymaniem i oddawaniem moczu.


Poza leczeniem farmakologicznym właśnie rehabilitacja ruchowa oddziaływuje na organizm opóźniając i zatrzymując postęp SM. Wśród rozlicznych korzyści płynących z regularnego stosowania ćwiczeń należy wymienić:


1. wzmocnienie siły mięśniowej oraz zapobieganie zanikom mięśni spowodowanym bezruchem
2. wzmocnienie ogólnej wydolności krążeniowo-oddechowej organizmu i przeciwdziałanie zmęczeniu
3. utrzymywanie lub zwiększenie zakresu ruchów w stawach, elastyczność mięśni i zapobieganie powstawaniu przykurczy
4. utrzymywanie równowagi i zwalczanie zaburzeń koordynacji
5. zwalczanie spastyczności
6. przeciwdziałanie skutkom unieruchomienia

  • odleżynom
  • odwapnieniu kości
  • zaparciom
  • infekcjom dróg moczowych
  • infekcjom układu oddechowego

7. podnoszenie aktywności nie tylko ruchowej, ale i psychicznej, mobilizowanie energii witalnej.

Z powyższych względów bardzo serdecznie zachęcam przeanalizowania proponowanych ćwiczeń i wybrania możliwych dla siebie form aktywności ruchowej.

 

Gdzie szukać dodatkowej pomocy?...

 

Oddziały Polskiego Towarzystwa Stwardnienia Rozsianego (PTSR) mieszczą się we wszystkich większych miastach Polski. Celem tych zrzeszeń jest niesienie pomocy chorym. Organizują rehabilitację fizyczną, psychologiczną, pomoc prawną. Oddziały oferują pomoc w zdobyciu niezbędnych środków ortopedycznych i higienicznych. Informacje o chorobie można uzyskać za pośrednictwem infolinii SM 0 801 313 333 lub na stronie ptsr.idn.org.pl.

 

Dziękuję za uwagę
Mirosław Pura